Groei.

We zochten zondebokken
en vonden geitenliederen.
Verhalen van ongegunde daden,
ongegund baren,
gedachtes in utero.
Onvoltooid tegenwoordige tijd
schuurt tegen onze wens om te falen.

Wij willen verantwoordelijkheid nemen
voor gekneusde zielen
en geobsedeerd vrijheidsdenken.
Een grens getrokken in het zand met bloed
tussen broeders, zusters, nichten en neven.
Tantes, ooms, opa’s en oma’s leveren
de woorden voor verstollingsmomenten.
Korreltjes zout in de molen van tijd.

Raddraaiers bevinden zich op onze polsen
wanneer pezen aangetrokken worden
en voeten richting harten vertrekken.
Doelbewust zinken we in palmen
en geven onze handen de schuld.
Maar ik ben mijn vader niet en net zomin
is hij zijn vader en zijn vader mij.
Staarten zijn er niet om in gebeten te worden
wanneer onze hielen de balans verstoren.

Zijn gemis heeft vlooien niet doen ontstaan.
In de baarmoeder werd mijn huid al geïrriteerd
en nu verschenen in natuur
wordt mij cultuur verweten.
De stroming gevonden maar
verstoten door eigen fatsoen
en ongeloof in mythes, sages en vertellingen
over maaltijden et al.

Opgeborgen in mijn vingerafdrukken
zit olie gegeven door mijn moeder.
Eindig is ons bestaan
hoezeer blinkend goud ons
ook wil doen geloven van niet.
Ooit weer omringd zullen wij
voeden in plaats gevoed worden en
de momenten daartussen bepalen
de waarde van onze vitamines.

Picture taken by Nina Pigaht.

We kijken dubbel en dwars
door de beelden van status heen.
Check yourself at the door
cause we ain’t having it.
Vandaag gaan we vier stoelen diep.
De breedte gelaten voor wat
het was
om opgelaten knikkers van
stront te ontdoen
en het te zien als mest
voor de cultivatie van nieuwe ideeën.

Creativiteit moet gemijnd worden
om zijn waarden
voor onze buiken te tonen.
Honger lijden is onvoltooid verleden tijd
in de handen van ondernemers
die cultuur tastbaar maken
voor handen, tongen, oren, neuzen en ogen.
Rijkelijk gevoed door de frustratie
om waardevolle kennis te delen,
indrukken op irissen achter te laten.

We trekken beelden uit elkaar
en zien pupillen verstarren
door nostalgie en achterhaalde informatie.
Informeel per ongeluk
werelden scheppen
buiten de bewandelde paden.
Padden, kikkers en salamanders
zijn te vinden in meerdere werelden.
Hoe dan schalt uit de speakers.
Hoe dan vraag ik me ook af.
Door je eigen mythe niet te geloven.

Zoek het bord dat voedt.
Zoek het bord gevuld met spruitjes.
Bitter en gezond
waardoor groeien een werkelijkheid wordt.
Ik barst bijna uit mijn voegen
na het horen van mijn
veranderde werkelijkheid.
Ik was die en die en die en die en die en die
en die en nu ben ik dat.
Een samenkomst dat mijn oorsprong
ontstijgt zonder mijn wortels
achter te laten.

Wortels zijn goed voor je ogen.
En weer zie ik Gretz.
We zweven door
noodzaak en gunstige toeval.
We wachten niet op een uitgestrekte hand
maar pakken schoppen
om harten op te graven
op zoek naar de aas
om de volgende week te halen.
Een glazenbol bestaat niet
maar de toekomst is onafhankelijk
niet autonoom.

Op de Twitterwall wordt er
volop geklad.
Economische graffiti.
Brutaal je plek claimen.
Dit is onze stad.
Wij zijn verantwoordelijk
voor ons klimaat.
Op je eigen fiets kom je sneller
waar je wil zijn dan in
iemand anders z’n bus.
Zorg wel voor genoeg vloeistof.

Dorst doet je snakken
naar wat je mist.
Een stem verloren in verwarring.
Een daad onvoltooid in schoonheid.
Een gedachte verwaarloosd in weelde.
Tijd hadden we in overvloed
toen de gang naar stippenlijnen
met een schaar bewandeld werd.
Cut the bullshit
and paste the visions.
Generatie IK verstomd van achter
in de zaal.

Ik raak verdwaald door
mijn eigen rumoer
en zoek de uitknop
voor monden.
Ook mijn eigen.
Mijn stem verstoort
ecosystemen.
Het habitat van de maker
bedreigt door beloftes en wensen
die we weigeren
waar te maken.

Je vult
een mogelijke vacature
met je aanwezigheid.
Bevrucht de toekomst
met afwezigheid.
Geld heeft mij
meerdere toekomsten gegeven.
Gekozen voor zware lasten
vergeet ik af en toe
goed te strekken
waardoor hamstrings knappen
en telefoons tegen mij spreken.
Tuut… tuut… tuut..

We nemen de som op de proef
en rekenen op verlichting.
Weegschalen zijn in balans
net als Zweedse voorkanten.
Achterkanten wiegen heen en weer
nadat handen uit sop
borden halen en broeken
op fietsen vinyl bereiken.
Oh nee, CD’s.
Oh nee, USB’s.
De formule is voor iedereen anders.

En in vernederlandst Engels
worden we onder schot gehouden.
Een schot wordt gelost in de lucht
en ergens verderop
valt een slachtoffer.
Nietsvermoedend zijn lot
tegemoet komend
ervoer hij een opgelegde stilte.
Absoluut was het niet
want mijn vingers weigeren
regels te volgen.
Sociaal ongewenst gedrag.

Zoals buiten rondlopen
in een jockey.
Dansen in de Albert Heijn.
Pitchen zonder product.
Of was dat de productie
en ben ik de professionele amateur?
Constant onveilig concepten producerend.
Anti-conceptie wordt in de VS
bestreden en het land stagneert.
Burqa’s worden verboden
en Nederland is in een recessie.

Ik zie Lio
en wil meer vrouwen
zien daar voren.
Daar waar kennis wordt gedeeld
en wij elkaar opzoeken,
wij parels voor eksters bewaren.
Wij eksters die bouwen met het goud
uit de monden van anderen
en paleizen tevoorschijn toveren
door passie, hard werk en
revolutionaire liefde.
Laten wij mannen
en vrouwen
liefhebben.
Dat is aan.

(foto’s door De Fotomeisjes)

Foto door Wayta Patmo.

PLAAGGEEST OVER DE LIEFDE

Quinsy Gario is een vrolijke jongen van 27 die zich bezighoudt met zware thema’s als postkolonialisme, racisme, zwarte piet. “Die termen zijn een beetje mijn schild.”

Quinsy Gario (27) zegt het belangrijkste op het einde van het interview. “Ik durf het nu aan om eerlijk te zijn. De vrouw waarover mijn voorstelling gaat wilde niet dat ik het over onze liefde had, maar ik laat me de mond niet meer snoeren.” Over die specifieke liefde wil de dichter en theatermaker verder niks kwijt, te kwetsbaar. Maar over de liefde in het algemeen, daar gaat hij in zijn drieluik dat hij dit jaar bij MC speelt van alles over zeggen.

Wat ga je vertellen over de liefde?
“Ja ….. ik moet eigenlijk het eerste zeggen wat er in me opkomt, want anders doe ik toch weer wat ik ook doe in mijn gedichten: schuilen achter woorden. Ik zeg het gewoon. Het eerste deel gaat over liefde van mezelf voor mezelf. Het tweede deel over liefde voor een ander, en het begrip dat liefde voor een ander begint met liefde voor jezelf. Het derde deel gaat over het vertellen aan de buitenwereld over de liefde. Dat je beseft dat je de liefde die je voelt voor een ander niet hoeft te verbergen van de blikken van anderen.”

Vorig jaar november won Gario, die graag en veel een lach lacht die tegen de gniffel aanhangt, de makersprijs tijdens het festival Hollandse Nieuwe, onder zijn pseudoniem T. Martinus. Een paar weken later was hij volop in het nieuws met zijn Zwarte Piet is Racisme campagne. Iedereen in Nederland en daarbuiten had een mening over hoe hij tijdens zijn kunstproject, zo noemt hij het zelf, of zijn demonstratie, zo zag de politie het, bij de intocht van Sinterklaas in Dordrecht door de politie hardhandig werd afgevoerd. De eerste twee delen van het drieluik, die hij speelde op het Fringe Festival en Hollandse Nieuwe, beginnen met de hoofdpersoon die ontwaakt in een kamer en niet weet waar hij is. Hij gaat op zoek naar zijn verleden, zijn identiteit. Dit jaar maakt hij bij MC het derde deel van het drieluik, en speelt hij de drie delen in een avondvullend programma na elkaar op verschillende plekken in het MC-theater.

Een half jaar geleden beschreef je het tweede deel van je drieluik nog met termen als postkolonialisme, xenofobie, identiteit. Waar zijn die thema’s gebleven?
“Die zitten er ook nog in, in alle drie de delen. De locaties waar de delen zich afspelen, Amsterdam, Parijs, Manchester hebben allemaal te maken met handel van goederen en ideeën, met import en export. Maar nu vind ik dat je die begrippen minder voorop moet stellen, het is toch al onderdeel van wat je doet.”

Een half jaar geleden stelde je die termen nog wel op de voorgrond.
“Ach ja, toen voor het Hollandse Nieuwe festival was ik nogal boos. Ik was teleurgesteld in de reactie van sommige mensen over mijn Zwarte Piet is Racisme T-shirts. Mensen zeiden dat ik niet zelf iets mocht beginnen, maar me aan had moeten sluiten bij andere acties. Toen dacht ik: ik ga even goed voor neerzetten waar ik mee bezig ben en wat ik doe. In mijn teksten gaat het ook vaak over het besef waar we vandaan komen en hoe we gekomen zijn tot het punt waar we nu zitten. Nu denk ik eerder dat je die thema’s met je mee moet dragen, maar dat het niet de hoofdmoot moet zijn. Ik verschuilde me toen achter die thema’s, in plaats van ze te belichamen.”

Waar verschuilde je je dan voor?
“Ik had het er laatst over met een vriendin van mij. Ze vertelde wat ze dacht toen ze me eerst ontmoette: ‘wie is deze kwast nou? Heel erg obnoxious, met allemaal intellectuele termen lopen strooien, iets zeggen en dan weglopen’. En zo ben ik ook wel een beetje. Ik kijk op die manier eerst de kat uit de boom.”

Hoe verhoudt de vrolijke, ondernemende, open jongen zich tot die boze, strijdlustige thematieken?
“Misschien is het ook wel een wand. Dat ik daardoor niet na hoef te denken over andere dingen, over mezelf. Zelfbescherming door middel van grootse thema’s. Ik vind het interessante thema’s om te behandelen. Het is ook een fascinatie met de blindheid van anderen, hoe sommige mensen dingen niet willen zien, en gelukkiger zijn omdat ze het ook niet zien. Dan denk ik: ik ga daar even in prikken. Ik ben ook een beetje een plaaggeest.”

Je wil kennis verspreiden. Maakt kennis gelukkig?
“Kennis maakt me niet gelukkig, maar het geeft me wel een schild. Het zorgt ervoor dat ik minder snel gekwetst kan worden door opmerkingen, omdat ik weet waar de opmerking die geplaatst wordt vandaan komt. Daardoor kan ik beter reageren, kan ik uitleggen waarom ik denk dat een opmerking racistisch is. Okee, jij noemt mij aap omdat de schaamplippen van Sarah Bartmann na haar dood in 1815 door Georges Cuvier gebruikt werden om een link te leggen tussen Afrikanen en apen. Dat jij dat niet weet, dat vertel ik je nu even. Zodat je zelf kan nadenken over hoe die term bij jou terecht gekomen is.”

Als je aan het publieke debat deelneemt dan krijg je gegarandeerd nog veel meer racisme over je heen.
“Maar het is net als bij een ontstoken wond. Af en toe moet er wat pus uit, dan komt het schone bloed pas. En ik lees de reacties op internet niet hoor.”

Wat vind je leuk aan performen?
“Ik vind contact met het publiek heel vet. De manier waarop ze reageren op wat je zegt, zorgt ervoor dat jij er nog meer uit kan halen. Het laatste jaar heb ik ook veel gedaan aan improvisatiedichten. Op het podium gaan staan zonder dat je precies weet wat je gaat zeggen. Het publiek is medemaker op dat moment, hun reactie zorgt dat je een bepaalde kant op gaat. Ik heb een paar keer voor publiek gestaan dat ik dacht: moet ik nou wel zeggen wat ik wil gaan zeggen? Doe je het toch, denk je: dit loopt verkeerd af. En dan gaat het toch goed.”

Geef eens een voorbeeld?
“Ik was in 2010 in Venlo, het was rond de tijd dat de Antillen stopten met bestaan. Ik deed een keihard gedicht over hoe er in Nederland tegen Antillianen aangekeken wordt. Hoe ze altijd alleen maar gezien worden als economisch verlies. Je denkt Venlo, PVV-country. Maar die mensen stonden gewoon te klappen. Ik won die avond de poetry-slam. Door dat soort ervaringen heb ik ook geleerd om mensen niet in een hoekje te stoppen. Mensen in die regio stemmen wel PVV, maar ze weten eigenlijk niet waar ze op stemmen.”
“Op het podium staan is ook kennis delen. In de wereld van je publiek treden, en dat zij in jouw wereld treden, dat is best wel magisch.”

Waarom wilde je poetry naar het theater brengen?
“Ik was met Poetry Cirle Nowhere in Manchester bij het Contact Theater, daar werkten we aan een voorstelling met onze groep van poets. Dat was heel leuk, maar ik merkte dat mijn reikwijdte beperkt werd. Dus ik dacht: laat ik het alleen proberen. Ik merkte dat ik meer wilde doen met performen. Per avond een of twee gedichten doen, dat is leuk, maar met meer tijd kan je ook meer vertellen.”

In het eerste en tweede deel wordt je in je eentje wakker in een kamer. Ga je dat in het derde deel ook doen?
“Nee. Wakker worden laat zien dat je even tot rust bent gekomen en dan weer verder gaat. In het derde deel zit de rust erin dat je iemand anders hebt gevonden met wie je altijd rustig kan zijn.”

The Principles of Certainties van T. Martinus
T. Martinus won met zijn presentatie The Thief of Certainties in november de Hollandse Nieuwe Makersprijs 2011 van MC. Met deze prijs krijgt zij bij MC de mogelijkheid artistieke en productionele begeleiding om zijn stuk verder uit te werken en opnieuw te laten spelen. The Principles of Certainties speelt van 13 tot en met 17 maart 2012 in het MC Theater en op 6 april in het Bijmerparktheater samen met de winnaar van de Hollandse Nieuwe Toneelschrijfprijs Medi Broekman.

The barbarians are
at the gate
dus wordt er gespeeld
en gescoord met de gedachte
om de deuren te openen.
Ze staan te popelen
en te koken op
z’n Koreaans.
Nee, geen u
maar jullie zijn
biologisch verantwoord

en verwoorden de
drang naar creativiteit.
Alleen door te vallen
kan je opvallen
en de valkuilen van
weleer erkennen voor
wat ze zijn;
de tredes naar jouw Lot.
Lotgenoten in de
struggle naar geen struggle

van bestaansrecht.
Het is ons recht
om de wereld te overweldigen
te overdonderen
te overtreffen in inzicht.
Het lichtknopje gaat aan
en we zijn klaar om de
kleine broer van K2
te bestijgen.
Sander heeft alleen niet
door hoe een microfoon werkt.

Het is naar beneden gericht
terwijl ogen naar het scherm
worden gestuurd.
Mijn ogen vangen drop op
van een tas naar een hand
naar een tas weer terug.
Het gaat om kijken
en delen en weten
hoe mashed potatoes toch
wat anders is dan mesh print.
Zeven als sporten
en in teamverband beelden de wereld

in helpen.
Een kraamkamer waar ook
ménage à trois en swingen
mogelijk gemaakt worden.
Een parenclub voor kleuren.
Schoonmaken na een sessie
kan een hel zijn
van de ski tot de beachclub.
Maar ze zijn vrijgevig
en dus geeft het niet
wanneer migratie geforceerd wordt.
Rotterdam is een haven voor alle kleuren.

Ons dagelijks papier
is weer in beeld
wanneer de schoonheid
van schoeisel
de ruimte vult met de
geluiden van een
doorgetrokken passie.
Vruchten niet hol van binnen
vullen portemonnees
en glimlachen verbeelden
blijdschap wanneer stappen de
weg wijzen.

Geen Chinezen die Justin
heten maar
vertrouwen in de richting
van bouwvakkers op steigers
die zonder plan
de wereld iets schenken
zullen je brengen tot de
realisatie dat de
wereld voor je voeten ligt.
Het is altijd aan
en in heldere momenten
van contact met je omgeving ook voor.

Volendam passeert de revue
en ik vraag me af
of ik in een snackbar
op Mars ben beland.
De mensen zijn wel oranje
maar het is maar de Jimmy.
Sexy en professioneel
worden als tegenpolen gepresenteerd
en men lacht zich rot.
Weer een teamprestatie van
tot en met
de flow die bepaalt wat een
plan goed maakt.

Het gaat om de interesse
in de ander.
Het gangpad verkleinen zodat
lichamen in elkaars banen
terecht kunnen komen.
Geen natte vingerwerk
maar astrofysische calculaties
over de betekenis van het
woord jaar
over het belang van het
woord ja
over het ontkennen van grenzen
aan ons kunnen.

We kunnen de wereld aan
en samen naar de maan.
Om de zijne te laten zien
doet Gretz aanstalten om zijn
gulp te openen.
Ik lach en hoor vervolgens
wat een correcte unicorn is.
Toeval bestaat niet.
Zo ook denk ik aan
ijsblokjes met wodka.
De royalties kunnen gestort worden
op mijn rekening.
En ik reken op mijn vingers
wanneer mij ogen

de aan knop vinden.
We zetten de vijfenzestigplussers aan het werk
want ons pensioen gaat toch naar hen.
Het heet ruilen.
Kon ik maar sommige gedachtes
ruilen en de
toekomst verbloemen
ontdoen van het werk
dat nodig zal zijn om
te bereiken dat er overgenomen wordt
en niet ondernomen wordt.

Ik wil niet onderwijzen
of rijmen wat de wereld
met je doet om je te verleiden
dat los te laten wat je ziet
voor wat anderen van je eisen.
Dit is niet pragmatisme,
het verloochenen van je dromen;
dit is niet realisme,
het nabootsen van je kloten;
dit is idealisme.

Foto’s door Carlijn de Betue.

Ze ging met me mee naar verschillende optredens (o.a. Noorderzlam in Groningen) en evenementen (o.a. opening tentoonstelling Neger Klassiekers) en was erbij bij m’n solovoorstelling The Bearable Ordeal Of The Collapse Of Certainties in het Stay Okay Hostel. Je kan het allemaal terughoren.

Je moet wat naar beneden scrollen, maar dan zie je het volgende.

Kno’Ledge Cesare and me together with Juan-Carlos Goilo and Francio Guadeloupe who actually just came for some food and ended up in the kitchen

After that we were also asked to perform after the lecture by Emory Douglas when Premsela was asked to cook. The photo’s below were taken by Renske Brinkman from Premsela.

All around awesome project and really cool that we got asked.

I want to be principled
there holding on to the ledge
as the bridge called my life
presents me with falls
and depths i couldn’t fathom
before today.
Falling while not being labeled the fallen
is easy for me
and yet the color of rain
appears in my eyes.
Whispering I’ve got nothing to worry about
I wander and wonder
like those before me
but realize my fall has gifted me
with powers beyond my wildest dreams.
Now translating the scrolls
of the living seas
I see waters that are bound
by beaches that were made
when solids were broken.
Grinding down matter matters
and produces futures
that were tucked away in lines of flight
when we refuse to embrace fright
for what it is:
unreasonable reasoning.

I want to be principled
there holding on to the ledge
as my love of words has been replaced
by my love of translation:
providing bonds with another.
Sounding out these written thoughts
will appear thoughtless
to those in sound proof isolations,
but I forget to forget that forgetfullness is bliss.
Vergeetachtig in het land van geheugenverlies
herkennen we de wereld niet meer.
Being able to remember that memory
is nothing but that which resists to be forgotten.
I see the signs and read the world
beyond today’s page;
connect the dots as they move along
the tree trunk of life
as the little ants that could.
They say, and I translate:
Yes.
Yes, we.
Yes we can.
Yes we can change.
Yes we can change culture.
Yes we can change nature.
Yes we can change.
Yes we can.
Yes, we.
Yes.

I want to be principled
there holding on to the ledge
but there is a point when an error of fact
shades off into personal opinion,
when a train of thought rushes past
drowning out the sound of lungs meeting air
and silences accompanying moonlight.
Evening time is reading time
and I’ve read the future
because the present will always be the past
beyond this moment.
Realizing that the future is already here
we must not allow it to be caught up
in the uptight fabric
of words and expressions
like passer sous silence vos avenir d’amour.
Words of a bygone era
that do not reflect where our flight is taking us.
The present ferries us from the dock
to the tollbooth gardens
where fairy tales live and become reality.
Like Coraline we return from beyond the wall
happy with what we have
and our translation becomes
the thoughts we thought that could not be thought
but thoughtfully revealed
that time turns boulders into sand.

Ik kan het nog steeds niet helemaal geloven.

“Wie is groter? Iemand die de grootheid vindt om tegen de gebeurtenissen in het lot te vechten of iemand die de grootheid vindt om te berusten in de gebeurtenissen in het lot?” – Birgul Tiryaki

“I tried to forget those memories, but those memories refuse to forget me…” – Laser 3.14
Een twintiger wordt wakker in een hotelkamer in Parijs en weet niet hoe hij daar terecht is gekomen. Tijdens zijn zoektocht naar clues komt een kamermeisje binnen. Zij identificeert hem als Antilliaans en helpt hem met zoeken, hem er steeds op wijzend dat zijn realiteit niet de hare is. Wie heeft hier de macht over de realiteit, het verleden en de toekomst?

The Thief of Certainties is onderdeel van MC’s Hollandse Nieuwe 12 Theaterfestival 2011. Het festival is een plek waar jonge nieuwe makers een podium krijgen om hun werk te presenteren. Het thema van dit jaar is Blues, gezien alle bezuinigingsperikelen die het culturele landschap in Nederland treffen. Het stuk van T. Martinus is een samenkomst van poëzie, lokatietheater, dans en fotografie. Met foto’s gemaakt in 2009 toen hij in Parijs was en gedichten heeft Martinus samen met Dewi Reijs (acteur), Ramses Petronia (visuals) en Peer van de Berg (regie-begeleiding) The Thief of Certainties gemaakt.

In het stuk staan migratie en ontheemding centraal. Wie hoort waar thuis? Hoe speelt het koloniale verleden van Nederland een rol in de huidie xenofobische klimaat? Hoe komen we hier doorheen en waarborgen we een gezonde toekomst voor iedereen? Het stuk gaat ook over liefde. Hoe hou je van jezelf en je naaste tegelijk? Grootse vragen die voorbijkomen en antwoorden voor gezocht worden.
The Thief of Certainties is het tweede deel van een drieluik dat ingezet is met The Bearable Ordeal of the Collapse of Certainties dat eerder te zien was tijdens Amsterdam Fringe Festival 2011. T. Martinus was onderdeel van Amsterdam Fringe Festival door in 2010 Mind The Gap at Fringe te winnen.

Concept, tekst & spel: T. Martinus
Spel: Dewi Reijs
Regiebegeleiding: Peer van den Berg
Visuals: Ramses Petronia & Non Employees

Data en tijd:
3 november 19.00
4 november 22.30

Lokatie:
MC Hollandse Nieuwe Studio (Openbare Verlichting)
Polonceaukade 5
1014 DA Amsterdam

Entree: 8,50/7 CJP Stadspas/6 stud.
Reserveren: kassa@mconline.nl of 020-606-5050
www.HollandseNieuwe.nl

Dichtbundels te koop:
€15,- The Bearable Ordeal of the Collapse of Certainties.

Te reserveren:
€20,- The Thief of Certainties.

Afgelopen zondag werd de eerste Sunday Showcase gehouden. Het concept werd in het leven geroepen om twee artiesten van verschillende disciplines een podium te bieden. Soms wil je een kunstenaars werk voor meer dan 5 of 10 minuten ervaren.

De eerste editie trapte ik af met de presentatie van mijn dichtbundel The Bearable Ordeal of the Collapse of Certainties die tegelijkertijd met mijn theatershow is uitgekomen. Ik toonde ook gefilmde optredens.

De weblog Alternative heeft een lovende recensie geschreven over het stuk The Bearable Ordeal of the Collapse of Certainties:

Fringe Festival: Een Avondje Met T. Martinus

Gisteravond speelde T. Martinus voor het laatst zijn Bearable Ordeal Of The Collapse Of Certainties op het Fringe Festival. Alternative was erbij, om te kijken, te luisteren, en om Quinsy Gario, zoals T. Martinus echt heet, te interviewen. De voorstelling was heel erg interessant, uitdagend en vermakelijk. De aanwezigheid van T. Martinus op de line-up van Fringe betekent dat dit festival alleen maar relevanter wordt. Lees hieronder hoe het ging.

T. Martinus, of Quinsy, is helemaal niet boos. Zelfs al zijn kolonialisme, racisme en maatschappelijke uitsluiting grote thema’s voor hem, nee, beter nog, ook al is die passie en verontwaardiging de reden dat hij ooit begon met teksten schrijven, dan nog is hij niet boos. Hij ziet de humor er ook wel van in.

I will be standing there
handed an accolade
for being thought-provokingly
late.

Quinsy voert al sinds de zomer actie tegen Zwarte Piet. Hij probeert iedereen er van te overtuigen dat de rechterhand van de Goedheilig Man racistisch is. Maar voordat je nu afhaakt omdat je bang bent dat er weer een boze zwarte man een poging gaat doen om “ons” kinderfeest te verpesten: Quinsy heeft veel meer te vertellen. Hij kwam in 2002, pas negen jaar geleden, naar Nederland. Geboren in Curacao en opgegroeid op St. Maarten, nam hij op een goede dag het vliegtuig naar Nederland omdat hij wilde studeren. Hij kwam in een gesloten maatschappij terecht, waarin hij die “ander” was en bleef. Hij stuitte op vooroordelen en misplaatste verwachtingen, preconcepties over hem als van alles behalve als mens. Hij moest zich wel uitspreken.

Na afloop legt Quinsy mij uit dat er geen verschil zit tussen zijn creativiteit en zijn boodschap. Hij vertelt hoe spoken word voor hem valt of staat bij passie. Hij heeft die visie, die drang om te vertellen, en daar begint alles mee. Anders kan je het net zo goed niet doen. Er zijn, zo zegt hij, al genoeg mensen die te weining te zeggen hebben in dit wereldje. Mensen die mooi doen met woorden. T. Martinus staat ergens voor, en als men dat niet aankan, is dat niet zijn probleem. Hij heeft het trouwens toch veel te druk om hierbij stil te staan. Deze maand is zijn bundel uitgekomen, The Bearable Ordeal Of The Collapse Of Certainties, en naast die vermaledijde Zwarte Piet-campagne komt er in november nog een bundel uit en daarna weer in februari. Daarnaast staat hij op het Hollandse Nieuwe Festival in het Amsterdamse MC-theater, met zijn nieuwe voorstelling, die een vervolg zal zijn op die van gisteravond.

De voorstelling van T. Martinus op het Fringe Festival was buitengewoon origineel. Hij kreeg, nadat hij het voorgaande jaar de Mind The Gap contest had gewonnen (hier het verslag van dit jaar), vrijelijk de ruimte om een week lang te doen wat hij wilde. Samen met Sharon Bouman, mime-artiest (zie hier), en Camie Bonger, actrice (zie hier en hier), ontwikkelde hij een voorstelling van een half uur. Gebaseerd op zijn gedichten, maar veel meer dan dat. Hij vertelt zijn verhaal, hij neemt ons mee in zijn gedachten wereld. De voorstelling is een volledige ervaring, veel meer dan alleen spoken word of toneel. Hij vindt zelf ook dat hij niet binnen een genre te vangen is. Hij vertelt me dat hij soms films maakt, of blogt, of optreedt als dichter, en dan weer op het podium staat als theater maker. Voor Fringe maakte hij een show die precies is wat je van Fringe mag verwachten.

We komen binnen in een klein kamertje in het moderne complex van jeugdherberg StayOkay in de Amsterdamse Indische Buurt. Er liggen wat kussens op de grond in het midden. Het is niet meteen duidelijk waar ik moet zitten, en of ik eigenlijk wel moet zitten. T. Martinus rent rond door de kamer, schijnbaar bezeten, in een helemaal witte outfit. Druipend van de regen ga ik op de kussens zitten, en samen met de vijf andere bezoekers (iets wat de rode draad schijnt te zijn van deze jaargang van Fringe) kijken we naar Quinsy terwijl hij op adem komt. Hij fluistert dingen in ons oor, loopt rond de kamer, dan weer zittend op stoeltjes, dan weer kruipt hij onder een tafel. Hij speelt met de kamer, want de kamer is zijn toneel. Wij zitten in zijn voorstelling, in zijn verhaal. Elke centimeter van de kamer wordt gebruikt, van de kleerhangers in de hoek tot de schaduwen op de muur. Hij neemt ons mee in het verhaal van de Antilliaan die naar Nederland komt. De buitenlandse buitenstaander die ontdekt dat de geschiedenis zonder hem is geschreven, of om hem heen:

listening in on conversations
I cannot partake in
but are a part of
like the content of parentheses

T. Martinus koppelt hele goede teksten aan een zeer creatieve benadering van theater. Het sterke aan de voorstelling is dat hij niet drammerig doet over zijn thema’s. Maar het is poignant om hem te zien spelen met zijn stem: hij is die “bezoeker” met alle sores die daarbij horen, maar hij werpt zich ook op als “spiegel” voor ons. De bezoeker en de spiegel, het subject en het object. Hij vertelt over zichzelf, maar richt zich op momenten ook rechtstreeks tot ons:

I can’t afford amnesia
because you bought me
my memories

Zijn verhaal is meeslepend. Hij komt naar Nederland en klimt uit het frame dat wij voor hem hebben bedacht. Hij groeit, met ons mee en tegen ons in. Uiteindelijk wil hij ons niet de les leren, of nou ja, misschien een beetje. Maar belangrijker is, zo vertelt hij na afloop, dat hij wil dat wij allemaal zien dat we een zijn: er is geen illegaliteit, en geen enkele noodzaak om onderscheid te maken. Maar men dient de geschiedenis te kennen, en als wij het vergeten, is hij daar, als ons “geweten” of als onze “gast”, om ons er aan te herinneren.

Zelfs als je de boodschap niet onderschrijft, of geen behoefte hebt aan een “politieke” kunst, dan nog is het werk van T. Martinus een aanrader. De constante strijd tussen die “ander” die ons een spiegel voor houdt en zijn eigen ervaringen als deel van deze maatschappij is een hele mooie premisse voor spoken word. Het werkt, en het levert prachtige teksten op.

Hij is de vloek en de zegen van onze maatschappij. “Vrees Mij Niet” laat hij ons schreeuwen, en het is priemend om te horen. T. Martinus is een intrigerende persona, al was het maar vanwege zijn passie.

Alle citaten zijn afkomstig van zijn bundel The Bearable Ordeal Of The Collapse Of Certainties.

T. Martinus is terug te vinden op NON EMPLOYEES en op TWITTER. Hij staat dus in november in het MC-theater in het Amsterdamse Westerpark.

(Deze recensie is geschreven door Thomas de Groot)

Vanaf het einde van het tweede uur ben ik te horen.

Opnames van de optredens zijn binnekort hier te vinden.

En het online project kan men hier vinden: Neger Klassiekers

(Foto’s genomen door Lio Dijkman)